İnternet Değişim Noktası Nedir? DE-CIX ile Türkiye’de IXP

Bundan yaklaşık bir yıl kadar evvel DE-CIX’in Frankfurt’taki merkez ofisini ve internet değişim noktası nı gezme fırsatı bulmuş, şirketin üst düzey yetkilileri ile bir araya gelmiştik. Yine geçtiğimiz hafta DE-CIX Türkiye Ülke Direktörü Bülent Şen ile bir sohbet toplantısında buluşup, Türkiye’deki mevcut durumu öğrenme imkanı buldum.

Ufak bir taramanın ardından Türkçe kaynaklarda internet değişim noktası kavramına dair aydınlatıcı bir link bulamadım. Elden geldiğince yazayım dedim. Öncelikle ‘’internet değişim noktası nedir’’ sorusuna yanıt verelim:

İnternet Değişim Noktası Nedir?

İnternet Değişim Noktası, global ismi ile Internet Exchange Point, internet servis sağlayıcıların internet trafiklerini ortaklaşa, karşılıklı değişim halinde kullanabildikleri bir ağ altyapısıdır. Bant genişliği, gecikme ve maliyet gibi konuların belirleyici olduğu günümüzde arka tarafta geliştirilen pek çok altyapı çözümü kadar değişim noktaları da büyük önem arz etmektedir. İnternet değişim noktasının olmadığı bir trafik rotasında istek, kıtalarca yol dolaşabilir ve bu durum doğal olarak gecikmeye ve maliyete doğrudan etki eder. Bunun yanında trafik yoğunluğu dengeli bölünmediği için bant genişliği konusunda da bir yük oluşturması muhtemel olur.

Daha basit haliyle

Çok daha basite indirgeyecek olursak ISP’ler yani internet servis sağlayıcılar, bizleri internete bağlama noktasında hizmet verir ve bu noktada farklı servis sağlayıcıların birbirine bağlı olması gereklidir. Halihazırda birbirine doğrudan yahut dolaylı yoldan bağlı olan servis sağlayıcıların, kurumları ve kullanıcıları etkiledikleri nokta bu bağlantının lokasyon olarak nerede gerçekleştiğidir. Zira uzaklık bağlatı hızını doğrudan etkilen bir ana faktördür.

Her ISP ağları bağımsız şekilde yönetilir ve düşük katmanlı ISP’ler, global birinci katman ISP’lere doğrudan bağlıdır. Daha doğrusu birinci katmanda yüksek hızda fiber optik bağlantılar ile birbirine hızlı anahtarlar ve yönlendiriciler ile bağlı olduğundan, ISP’ler tek bir global transit ISP ile birbirine bağlanır. Bu bağlantının da pek tabi bir maliyeti vardır. Müşteri konumunda olan ISP’ler, aldıkları hizmet paralelinde birinci katman ISP’ye ödeme yaparlar. Müşteri ISP’ler bu noktada maliyetten kurtarmak için farklı ISP’ler ile peer yani ortak olabiliyorlar, o ayrı.

İnternet ağları da kendi içinde bir hiyerarşi ile bütünü oluşturur. Bu hiyerarşi içinde farklı katmanlardaki internet servis sağlayıcıları ve PoP vb yapıları içine alır. Tier 1 (1. Katman) ISP’ler kendi içinde peer edilmiş konumdadır ve internetteki her birinci seviye şebekeye ücretsiz olarak bağlanabilir. Bu noktada ISP’ler bir IXP’den hizmet alabilir. Bu hizmetin bedeli ise kullanılan trafiğin dağılımı, kullanılan port sayısı, portların hızına göre değişir. Tier 2 ISP’ler, kendi içinde peer halde Tier 1’e bağlıdır ve aslen müşteri konumundadır. Tier 3 konumundaki ISP’ler ise çok daha küçük servis sağlayıcılar olarak yüksek katmanlı servis sağlayıcılara bağlı şekildedir ve bu şekilde global bir ağ oluşturmuş oluruz.  

Not: İnternet değişim noktaları isimlerinin başındaki ekler, kuruldukları ülkelerden geliyor. Bunlara örnek olarak AMS-IX (Amsterdam – Hollanda) TIX (Türkiye) ve DE-CIX (Almanya) örnek gösterilebilir.

https://www.datacentermap.com/ixps.html

Türkiye’de internet değişim noktalarının önemi

‘’Türkiye’nin verisi Türkiye’de kalmalı’’ vizyonu bağlamında önemli bir adımda internet değişim noktalarıdır. Kullandığımız çoğu servis ile nihayetinde yurtdışı merkezli hizmet sağlayıcılara göbekten bağlı olsak da, bu servislere erişmek için uğranan her durak, stratejik risk barındırır. Zira her ne kadar kabul edilmese de ISP’ler ve IXP’ler üzerinden geçen trafiği bölge hükumetlere rapor etmek hatta kriz anında kontrole açmak ile mükelleftir. Bu bağlamda trafiğin ülkemizdeki bir IXP üzerinden doğrudan sağlanması önemlidir.

Türkiye’de internet ve internet altyapısının tekelleşmiş hali herkesin malumu. İnternet değişim noktalarının Türkiye’de bu zamana kadar başarıya ulaşmaması da biraz servis sağlayıcıların bu noktadaki tutumuna bağlı gibi. Lakin son yıllarda internet değişim noktaları hakkındaki durum Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na ve BTK’ya doğru izah edilmiş olmalı ki bu tutucu yaklaşım biraz olsun kırılmış gibi. Ki daha da kırılacak gibi görünüyor.

Türkiye’nin siber kavşak olma ihtimali

İşin farklı bir boyutu, ülke verisinin yurtdışına çıkmaması ile birlikte, bölge ülkelerin trafiğinin üzerimizden geçmesi. Sadece kendi servis sağlayıcılarımız değil, bölgenin diğer servis sağlayıcıları da optimum hizmeti sunmak için Türkiye’ye gelmeleri halinde trafiğini bize emanet etmiş olacak. Bu da aslında maddi bir kazanımın yanında politik bir kazanımın da elde etmemiz anlamına gelecek.

DE-CIX CIO Dr. Thomas King
DE-CIX CIO’su Dr. Thomas King

Alman DE-CIX, Türkiye’de neler sunuyor?

Türkiye’de daha önce iki ayrı IXP açılmış, ancak servis sağlayıcıların geçiş için masaya oturmayı istememesi sonunda bu adımlar hüsranla sonuçlanmıştı. Şimdi ise Türkiye’de faaliyette olan tek (benim bildiğim) internet değişim noktası DE-CIX Türkiye…

Şimdi gelelim DE-CIX’in Türkiye’de son yıllarda neler yaptığına:

1995 yılından bu yana değişim noktası hizmeti vermeye devam DE-CIX, esasında Amerika’daki içerik sağlayıcıları ile görüşüp onları Avrupa’ya gelmeye ikna etmiş ve ilk ivmeyi de bu sayede elde etmiş. Türkiye’deki ilk yatırımını ise İspanya (Madrid) ile eşzamanlı olarak kurduğu POP noktası ile 2015 yılında yapmış.

Ivo Ivanov – COO DE-CIX Group AG

2017 verilerine göre Türkiye’de müşteri bazında yüzde 28 büyüdü

2018 Eylül ayında paylaşılan (hiç değilse benimle o tarihte) rapora göre DE-CIX, dünyada 31,8 milyon Euro ile yüzde 9 büyüme gösterdi. Konsolide müşteri büyümesinde ise yüzde 14 oranında büyümeye imza attı. Türkiye’de ise 10 GE portları 3’e katlamış, bağlı kapasitesini ise 4 kat büyütmüştü. Lafı uzatmadan DE-CIX 2017 Yıllık Raporunu şuraya iliştireyim.

Satış için Turk Telekom International ile anlaşıldı

DE-CIX yıl başında Türk Telekom International ile satış noktasında bir işbirliğine imza attı. Bundan böyle Orta ve Günay Avrupa, Türkiye, Kafkasya, Ortadoğu ve Asya bölgelerinde 19 ülkede faaliyetlerine devam eden Türk Telekom International, DE-CIX internet/veri, altyapı ve ses hizmetlerinin toptan satışını kendi bünyesinde gerçekleştirecek. 

Ferit ÇELİK DE-CIX Türkiye İnternet Değişim Noktası
DE-CIX Türkiye’nin Geçen Hafta Düzenlediği Basın Toplantısından

100GE erişim kapasitesine ulaşıldı

Geçtiğimiz hafta düzenlenen basın buluşmasında DE-CIX Türkiye Ülke Direktörü Bülent Şen, BTK desteği ile Türkiye’ye gelen DE-CIX’in İstanbul’da ilk kez 100GE erişim kapasitesine ulaştığını ve hatta en yoğun trafiğin 100G’yi aştığını belirtti. Güncel rakamlarla DE-CIX İstanbul’un İstanbul noktasında yerel ve global 30 farklı şirkete hizmet sunduklarını ve 25 veri merkezinde faaliyet gösterdiklerini belirtti.

İlgilisine bir de global altyapı raporu hazırlanmış

Benimle paylaşılan raporlar arasında bir de böyle bir şey buldum. DE-CIX, denizaltı internet omurgasına ve internet değişimi yapan pazarlara ilişkin bir rapor hazırlamış. Rapora erişmek için kontak paylaşmak zorundasınız ama ben yine de linki paylaşayım.

Kenarda köşede kalmış başlıkları feritcelik.com‘da bulabilirsiniz…

One Reply to “İnternet Değişim Noktası Nedir? DE-CIX ile Türkiye’de IXP”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir